WOJCIECH CHOJNACKI / CISM · EMBA

Cyberbezpieczeństwo w skali organizacji.

Ekspert cyberbezpieczeństwa, odporności cyfrowej oraz GRC: Governance, Risk & Compliance, czyli zarządzania, ryzyka i zgodności. Doświadczenie wyniesione z przemysłu, bankowości i energetyki, połączone z ciekawością kosmologii, astrofizyki i fizyki kwantowej.

KALENDARZ / CZASczas polski · format 24 h
30+lat doświadczenia
03sektory zawodowe
01zasada: rekomendacja musi działać

01 / Poznaj mnie

Kontekst wyznacza kierunek. Technologia dostarcza rozwiązanie.

Poznaj mnie od strony, której nie da się opisać samym stanowiskiem. Cenię spokój, otwartość i partnerstwo. Kulturę bezpieczeństwa buduję przez jasne zasady, rozmowę i wzajemne zaufanie, rozumiejąc, że strach to menedżerskie załamanie funkcji falowej, które redukuje potencjał zespołu do minimum.

Doświadczenie, role i zakres praktyki opisuję osobno w sekcji „Background zawodowy”. Tutaj ważniejszy jest sposób myślenia: wpływ decyzji na ludzi, procesy, ciągłość działania i relacje w organizacji.

01otwartość zamiast strachu
02partnerstwo w działaniu
ciekawość, która nie kończy się po pracy
Wojciech Chojnacki na tle gór
Moje zainteresowania nie są ucieczką od rzeczywistości. Są jej lepszym modelem.

Perspektywa osobista

Spokój, pomoc i ciekawość świata.

Doświadczenie zawodowe jest ważne, ale nie wyjaśnia wszystkiego. Po pracy wracam do pytań o kosmos, czas, informację i granice poznania. To one uczą mnie patrzeć szerzej, nie przywiązywać się do pierwszej odpowiedzi i szukać rozwiązań, które mają sens w większym systemie.

01

Otwartość. Problemy ujawnione odpowiednio wcześnie można rozwiązać, zanim staną się kryzysem.

02

Partnerstwo. Bezpieczeństwo jest wspólną pracą biznesu, technologii i ludzi.

03

Pomoc. Wiedza ma największą wartość wtedy, gdy ułatwia innym podjęcie dobrej decyzji.

02 / Background zawodowy

Trzy środowiska. Wspólny warsztat bezpieczeństwa.

To część zawodowa: role, sektory i zakres praktyki w Orlen, Banku Pocztowym oraz Enei. Najcenniejsze doświadczenie powstaje na styku strategii, regulacji i sytuacji, w których trzeba podjąć decyzję bez pełnej informacji.

01

Orlen

Bezpieczeństwo w środowisku przemysłowym

Doświadczenie wyniesione ze środowiska Orlen, organizacji przemysłowej i infrastrukturalnej, w której bezpieczeństwo musi wspierać ciągłość procesów, ludzi i zasobów.

przemysłinfrastrukturaciągłość działania
02

Bank Pocztowy S.A.

Bezpieczeństwo Teleinformatyczne i Ochrona zasobów

Dyrektor Bezpieczeństwa Systemów Teleinformatycznych i Ochrony Zasobów. Zakres pracy obejmował ochronę około 230 placówek, bezpieczeństwo ICT, wymagania KNF, SOC 24/7 oraz rozwój systemu zarządzania bezpieczeństwem informacji i ciągłością działania. Udział w zespołach roboczych Komisji Nadzoru Finansowego i Związku Banków Polskich. Obszary: DORA, NIS2, AI.

bankowośćKNFSOC 24/7
03

Enea / Enea Centrum

Bezpieczeństwo systemów ICT i odporność cyfrowa

Praca w obszarze bezpieczeństwa systemów ICT dla organizacji o znaczeniu infrastrukturalnym: ryzyko ICT, dostawcy, DLP, monitoring, bezpieczeństwo IT/OT oraz wymagania UKSC, NIS2 i DORA.

energetykaIT / OTUKSC · NIS2 · DORA

Największe systemy uczą pokory. Wszechświat uczy skali. Cyberbezpieczeństwo uczy uważności.

03 / Wykształcenie i certyfikaty

Warsztat oparty na wiedzy, praktyce i ciągłym uczeniu się.

Wykształcenie menedżerskie i certyfikacja bezpieczeństwa tworzą podstawę pracy, w której trzeba rozumieć zarówno decyzję zarządczą, jak i jej techniczne konsekwencje.

Politechnika BydgoskaInstytut Technologii Maszyn
Uniwersytet Mikołaja Kopernika w ToruniuOrganizacja i zarządzanie
Wyższa Szkoła Bankowa w ToruniuBezpieczeństwo BHP
Dominican University Chicago × UMK ToruńExecutive MBA · zarządzanie finansami
EDUCATION / 01

Executive MBA

Dominican University Chicago
Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu
Zarządzanie finansami

PRACTICE / 04

Regulacje, standardy, technologie

Praktyka obejmuje m.in. KNF, ISO 27001/27005/22301, DORA, UKSC/NIS2, NIST CSF, bezpieczeństwo Microsoft/Azure/M365, SOC, SIEM, DLP, WAF oraz ciągłość działania.

04 / Kompetencje

Technologia jest narzędziem. Doświadczenie nadaje jej kierunek.

Łączę perspektywę zarządczą, regulacyjną i techniczną, aby rekomendacje były możliwe do wdrożenia i obrony podczas audytu.

01

Cyberbezpieczeństwo i GRC

GRC: Governance, Risk & Compliance, czyli zarządzanie, ryzyko i zgodność. Obejmuje strategię, SZBI, zarządzanie ryzykiem i raportowanie dla kierownictwa.

Dla zarządu

Obraz najważniejszych ryzyk, priorytety i decyzje inwestycyjne.

Dla CISO / CIO

Model działania bezpieczeństwa, priorytety kontroli i mierniki skuteczności.

Dla GRC / compliance

Katalog kontroli, rejestr ryzyka, mapowanie wymagań i dowody zgodności.

02

Odporność cyfrowa

DORA, NIS2, UKSC, BCM, reagowanie na incydenty i testowanie odporności organizacji.

Dla zarządu

Ocena gotowości organizacji na zakłócenie i wpływu ryzyka na działalność.

Dla CISO / CIO

BCM, DRP, obsługa incydentów, testy, RTO/RPO i plan doskonalenia.

Dla GRC / compliance

Scenariusze, protokoły testów, działania korygujące i ścieżka raportowania.

03

Dostawcy ICT

Ocena ex ante, ryzyko koncentracji, klauzule, monitoring, exit plan i dowody zgodności.

Dla zarządu

Informacja, od których dostawców zależy organizacja i jakie decyzje są konieczne.

Dla CISO / CIO

TPRM, klasyfikacja usług, monitoring ryzyka, podwykonawcy i exit plan.

Dla GRC / compliance

Due diligence, ocena ryzyka, katalog dowodów, plan działań i klauzule.

04

IT, OT i energetyka

Zależności IT/OT, infrastruktura krytyczna, segmentacja, monitoring i bezpieczeństwo usług.

Dla zarządu

Przełożenie zależności technicznych na ciągłość usług i skutki biznesowe.

Dla CISO / CIO

Architektura, segmentacja, dostęp zdalny, monitoring i priorytety zabezpieczeń.

Dla GRC / compliance

Rejestry aktywów i usług, ocena ryzyka, wymagania UKSC/NIS2 i dowody kontroli.

05

AI Governance i AI Security

Ryzyko modeli, dane wejściowe i wyjściowe, bezpieczeństwo użycia AI oraz nadzór człowieka.

Dla zarządu

Granice akceptowalnego ryzyka AI i zasady odpowiedzialnego wykorzystania technologii.

Dla CISO / CIO

Zatwierdzone narzędzia, tenant, tożsamość, DLP, monitoring i reagowanie na zdarzenia.

Dla GRC / compliance

Klasyfikacja zastosowań, ocena dostawcy, rejestr modeli, dowody i przeglądy.

06

Analizy i rekomendacje

Rzeczowe analizy i rekomendacje możliwe do wdrożenia i obrony podczas audytu.

Dla zarządu

Krótka nota decyzyjna: problem, warianty, ryzyko, koszt i rekomendowany kierunek.

Dla CISO / CIO

Niezależny przegląd założeń, luk, architektury lub planu działań.

Dla GRC / compliance

Materiał audytowy: stan faktyczny, kryteria, ocena, priorytet, właściciel i dowód.

05 / Zainteresowania

Od infrastruktury krytycznej do nieskończoności.

To nie jest dekoracja strony. To druga część mojego sposobu myślenia: ciekawość, skala, porządek i pokora wobec tego, czego jeszcze nie rozumiemy.

01 / KOSMOLOGIA

Myślenie w skali Wszechświata

Początek, struktura i przyszłość Wszechświata przypominają, że każdy system ma swój kontekst, granice i historię.

02 / ASTROFIZYKA

Światło jako zapis zdarzeń

Gwiazdy, czarne dziury i fale grawitacyjne uczą cierpliwości wobec danych oraz szacunku dla tego, czego jeszcze nie widać.

03 / FIZYKA KWANTOWA

Informacja, obserwacja, niepewność

Fascynacja fizyką kwantową prowadzi do pytań o informację, pomiar i granice poznania, także w systemach tworzonych przez ludzi.

Im dalej patrzymy, tym wyraźniej widzimy, że każdy system ma swoją architekturę, granice i punkty krytyczne.

06 / Sposób pracy

Spokojnie. Rzeczowo. Z rekomendacją osadzoną w realiach organizacji.

Dobre doradztwo nie polega na mnożeniu dokumentów. Polega na rozpoznaniu rzeczywistego ryzyka i wskazaniu działań, które organizacja może wykonać.

Nie zastępuję zarządu, CISO ani właścicieli procesów. Pomagam uporządkować problem, pokazać warianty i przygotować wykonalny plan. Decyzje pozostają po stronie organizacji.

01

Rozpoznanie

Co naprawdę wymaga decyzji i jaki jest kontekst biznesowy?

02

Ocena

Oddzielamy fakty, założenia, ryzyka i wymagania.

03

Rekomendacja

Kończymy priorytetem, właścicielem działania i dowodem wykonania.

07 / Biblioteka wiedzy

Wiedza, którą można przeczytać i wykorzystać w praktyce.

Materiały przygotowujemy etapami: najpierw opracowanie, potem weryfikacja treści i bezpieczeństwa, a dopiero na końcu publikacja. Materiały firmowe i poufne nie są częścią tego projektu.

01
Opracowanie

Treść, przykład i forma materiału.

02
Weryfikacja

Rzetelność, aktualność i brak danych poufnych.

03
Publikacja

Artykuł, a w razie potrzeby także materiał do pobrania.

Materiały autorskie są chronione. Wykorzystanie komercyjne wymaga uprzedniej zgody Wojciecha Chojnackiego: zobacz zasady korzystania.

AI Governance · AI Security

Shadow AI: ryzyko i zasady bezpiecznego użycia AI

Jak ograniczyć wyciek danych, zachować widoczność użycia i udostępnić pracownikom bezpieczną drogę do AI.

Czytaj materiał
Cybersecurity · GRC

Cyberbezpieczeństwo bez dekoracji

Czym różni się dokument, który istnieje, od kontroli, która rzeczywiście działa i daje się udowodnić.

Czytaj materiał
Łańcuch dostaw · Klauzule umowne

Zarządzanie łańcuchem dostaw w ujęciu klauzul umownych

Jak zapisać w umowie wymagania, które pozwalają podmiotowi kluczowemu zarządzać ryzykiem operacyjnym ICT, incydentami, bezpieczeństwem informacji i ciągłością działania, a także jak te wymagania różnią się w reżimach DORA i UKSC.

Czytaj opracowanie
01ANALIZA
DOSTAWCÓW ICT

Jak oceniać ryzyko dostawcy ICT w praktyce

Nie zaczynamy od kwestionariusza. Zaczynamy od usługi.

Ocena dostawcy ICT nie powinna być konkursem na najdłuższą listę pytań. Jej celem jest odpowiedź na prostsze i ważniejsze pytanie: co stanie się z organizacją, jeżeli usługa przestanie działać, zostanie zaatakowana albo nie będzie można jej szybko zastąpić?

1. Najpierw rozpoznaj usługę

Podmiot prawny jest dopiero początkiem analizy. Trzeba ustalić, jaki proces biznesowy wspiera usługa, jakie dane przetwarza, kto ma do niej dostęp, jakie są wymagania dostępności oraz jakie skutki powstaną po godzinie, dniu lub tygodniu przerwy.

W praktyce warto rozróżnić usługi wspierające, ważne i krytyczne. Nie po to, aby tworzyć kolejną etykietę, lecz aby dopasować głębokość oceny, wymagania umowne, monitoring i sposób testowania ciągłości.

2. Oceń cztery wymiary ryzyka

  • Wpływ biznesowy: konsekwencje niedostępności, utraty integralności albo opóźnienia usługi.
  • Dane i dostęp: rodzaj danych, uprawnienia dostawcy, administracja, lokalizacja i podwykonawcy.
  • Technologia: architektura, zależności, API, kopie zapasowe, podatności, monitoring i możliwość odtworzenia.
  • Zależność organizacyjna: koncentracja, substytuty, warunki zmiany dostawcy oraz realna zdolność do odejścia.

3. Żądaj dowodu, nie samej deklaracji

Certyfikat lub wypełniony kwestionariusz są materiałem wejściowym, a nie końcowym dowodem bezpieczeństwa. W zależności od usługi należy oczekiwać m.in. opisu architektury, wyników niezależnych ocen, informacji o incydentach, testach ciągłości i odtworzenia, podwykonawcach, poziomach usług oraz sposobie obsługi zmian.

4. Vendor lock-in to ryzyko operacyjne

Uzależnienie od dostawcy powstaje nie tylko wtedy, gdy umowa jest trudna do rozwiązania. Pojawia się także wtedy, gdy migracja danych i zasobów jest bardzo trudna, nie ma przetestowanego exit planu, brakuje alternatywnej architektury, a organizacja nie wie, ile czasu i zasobów wymagałaby zmiana.

Minimalny zestaw działań obejmuje identyfikację koncentracji, opis scenariusza wyjścia, wymagania dotyczące migracji danych i zasobów, właściciela planu oraz ćwiczenie tabletop. Plan, którego nigdy nie przećwiczono, pozostaje założeniem.

5. Wynikiem ma być decyzja i plan działania

Dobra ocena kończy się nie tylko ratingiem. Powinna wskazać ryzyko rezydualne, warunki akceptacji, wymagane klauzule, działania mitygujące, właściciela, termin i dowód wykonania. Dopiero wtedy analiza dostawcy staje się elementem zarządzania, a nie dokumentem odłożonym do archiwum.

Wniosek. Dostawca nie jest bezpieczny dlatego, że przesłał poprawne odpowiedzi. Jest bezpieczniejszy wtedy, gdy organizacja rozumie zależność, potrafi ją monitorować i ma przygotowany sposób działania na wypadek awarii, incydentu albo konieczności odejścia.

Ramy odniesienia: ryzyko ICT, TPRM, DORA, NIS2, UKSC i ISO 27001. Materiał ma charakter ekspercki i informacyjny.

02AI GOVERNANCE
AI SECURITY

Shadow AI: ryzyko i zasady bezpiecznego użycia AI

Problemem nie jest samo AI. Problemem jest użycie go poza kontrolą.

Shadow AI oznacza korzystanie z narzędzi, kont, wtyczek, API lub funkcji generatywnej AI bez uzgodnienia z organizacją. Ryzyko nie wynika wyłącznie z nazwy modelu. Wynika z braku widoczności: nie wiadomo, jakie dane wysłano, gdzie trafiły, kto ma do nich dostęp i jak długo będą przechowywane.

1. Najważniejsze ryzyka

  • Poufność: przesłanie dokumentu, kodu, danych klienta lub informacji o incydencie do publicznego narzędzia.
  • Kontrola nad kontem: użycie prywatnego adresu, niezatwierdzonego tenantu albo integracji, której organizacja nie może wyłączyć.
  • Jakość decyzji: przyjęcie odpowiedzi modelu bez weryfikacji, bez wskazania źródeł i bez odpowiedzialności człowieka.
  • Rozszerzenie powierzchni ataku: wtyczki, automatyzacje, klucze API i połączenia z systemami wewnętrznymi.

2. Zasady dla pracownika

Nie należy wprowadzać do publicznego narzędzia informacji poufnych, danych osobowych osób trzecich, danych klientów, haseł, kluczy API, kodu źródłowego ani materiałów objętych tajemnicą przedsiębiorstwa. Każdą odpowiedź trzeba traktować jako propozycję do sprawdzenia, a nie jako samodzielną decyzję.

Bezpieczna praktyka to używanie zatwierdzonego konta i tenantu, korzystanie z dozwolonych funkcji, usuwanie zbędnych danych z promptu oraz zgłaszanie pomyłkowego przesłania informacji do właściwego zespołu bezpieczeństwa.

3. Kontrola musi obejmować całą drogę danych

Skuteczny model łączy politykę z technologią. Organizacja powinna wiedzieć, jakie narzędzia są zatwierdzone, kontrolować tożsamość i tenant, zapewnić widoczność użycia przez proxy lub CASB oraz objąć ochroną DLP kanały, przez które dane mogą opuścić środowisko.

  • WWW i uploady do usług AI;
  • poczta elektroniczna, Teams i inne kanały współpracy;
  • USB, drukowanie i urządzenia końcowe;
  • logowanie, alertowanie i obsługa zdarzeń przez SOC/SIEM;
  • proces wyjątków, szkoleń, przeglądów i wycofania narzędzia.

4. Sama blokada nie wystarczy

Całkowity zakaz może ograniczyć widoczność, ale nie musi ograniczyć potrzeby korzystania z AI. Rozsądniejszy model polega na blokowaniu nieautoryzowanych ścieżek przy jednoczesnym udostępnieniu bezpiecznego rozwiązania organizacyjnego, na przykład zatwierdzonego narzędzia w firmowym tenancie, z określonymi zasadami danych i odpowiedzialności.

5. Co zrobić po błędnym przesłaniu danych

Nie należy ukrywać zdarzenia ani samodzielnie usuwać śladów. Trzeba zachować podstawowe informacje: konto, narzędzie, czas, rodzaj danych i zakres przesłania, a następnie uruchomić właściwą ścieżkę zgłoszenia. Pozwala to ocenić, czy zdarzenie jest incydentem, naruszeniem zasad lub sygnałem do zmiany kontroli.

Wniosek. AI Governance zaczyna się od kontroli drogi danych, tożsamości i odpowiedzialności człowieka. Bez tego nawet najlepszy model pozostaje niezarządzanym kanałem ryzyka.

Ramy odniesienia: AI Governance, AI Security, DLP, CASB, SOC/SIEM, zasady ochrony informacji i wymagania organizacyjne. Materiał ma charakter ekspercki i informacyjny.

03REALNE
BEZPIECZEŃSTWO

Cyberbezpieczeństwo bez dekoracji

Dokument może być poprawny. Kontrola musi jeszcze działać.

Organizacja może posiadać polityki, procedury, rejestry ryzyka i certyfikaty, a mimo to pozostawać słabo chroniona. Różnica między dokumentem a bezpieczeństwem zaczyna się tam, gdzie pojawia się pytanie: co dokładnie działa, dla kogo, w jakim zakresie, z jakim wynikiem i jak można to udowodnić?

Dokument

Polityka bezpieczeństwa została zatwierdzona.

Dowód działania

Właściciel kontroli, zakres, termin przeglądu i dowód stosowania są znane.

Dokument

DLP działa w trybie monitoringu.

Dowód działania

Reguły obejmują właściwe kanały, a organizacja potrafi przejść od obserwacji do blokowania.

Dokument

MFA jest wdrożone.

Dowód działania

Wiadomo, jaki jest rzeczywisty zakres pokrycia, wyjątki i sytuacja kont uprzywilejowanych.

Dokument

SOC zbiera logi.

Dowód działania

Logi mają właściciela, retencję, scenariusze detekcji i ścieżkę reakcji na zdarzenie.

Dokument

Dostawca podpisał umowę.

Dowód działania

Ryzyko koncentracji, exit plan, możliwość migracji danych i zasobów oraz test ciągłości są rozpoznane.

Dokument

Ryzyko jest wpisane do rejestru.

Dowód działania

Ma ocenę, właściciela, termin, działanie mitygujące i dowód zamknięcia.

1. Kontrola musi mieć właściciela

Jeżeli za działanie odpowiada „wszyscy”, w praktyce często nie odpowiada nikt. Każda istotna kontrola powinna mieć właściciela, zakres, częstotliwość, kryterium skuteczności, ścieżkę eskalacji i dowód wykonania.

2. Monitoring to nie jeszcze ochrona

Reguła DLP w trybie monitoringu może dostarczyć wiedzy, ale nie zatrzyma wysyłki. Log zebrany w SIEM nie jest jeszcze detekcją, a alert bez właściciela i procedury nie jest reakcją. Warto świadomie określić, które kontrole mają obserwować, które ostrzegać, a które blokować.

3. Ryzyko musi prowadzić do działania

Rejestr ryzyka jest użyteczny wtedy, gdy łączy ocenę z decyzją: co robimy, kto jest właścicielem, do kiedy, jak zmniejszymy ryzyko i jaki dowód zamknięcia przedstawimy. Samo przeniesienie ryzyka do tabeli nie zmienia poziomu zagrożenia.

4. Mierz skuteczność, nie liczbę dokumentów

  • pokrycie kontroli i liczba uzasadnionych wyjątków;
  • czas wykrycia, potwierdzenia i reakcji na zdarzenie;
  • liczba działań po terminie oraz ryzyk bez właściciela;
  • wyniki testów odtworzeniowych, ćwiczeń i przeglądów;
  • powtarzalność dowodów, a nie jednorazowa deklaracja na potrzeby audytu.

5. Najprostsze pytanie audytowe

„Proszę pokazać, że to działa” powinno prowadzić do konkretnego dowodu: konfiguracji, raportu, biletu, logu, wyniku testu, protokołu decyzji albo zapisu reakcji. Jeżeli dowodu nie ma, trzeba uczciwie określić, czy kontrola nie działa, czy tylko nie została właściwie udokumentowana.

Wniosek. Dojrzałe cyberbezpieczeństwo nie polega na tym, że organizacja ma dużo dokumentów. Polega na tym, że potrafi rozpoznać ryzyko, uruchomić właściwą kontrolę, zareagować i pokazać dowód jej działania.

Ramy odniesienia: GRC, DLP, SOC/SIEM, IAM, MFA, PKI, zarządzanie ryzykiem i ciągłość działania. Materiał ma charakter ekspercki i informacyjny.

04ŁAŃCUCH DOSTAW
KLAUZULE UMOWNE

Zarządzanie łańcuchem dostaw w ujęciu klauzul umownych

Klauzula ma nie tylko opisywać bezpieczeństwo. Ma dawać podmiotowi kluczowemu możliwość nim zarządzać.

Podmiot kluczowy nie może skutecznie zarządzać usługą, jeżeli umowa z dostawcą ogranicza się do ogólnego obowiązku „zapewnienia bezpieczeństwa”. Potrzebne są postanowienia, które przekładają wymagania UKSC na konkretne uprawnienia, obowiązki, dowody, terminy, mechanizmy eskalacji i możliwość zakończenia współpracy bez utraty kontroli nad usługą.

Zasada nadrzędna. Odpowiedzialność za bezpieczeństwo i zgodność pozostaje po stronie podmiotu kluczowego. Dostawca może realizować określone zadania, ale umowa musi zapewnić podmiotowi kluczowemu możliwość nadzoru, weryfikacji, wydawania wymagań i reagowania na ryzyko.

Jak czytać poniższe panele

Każdy panel opisuje jeden atrybut bezpieczeństwa. Zawiera cel klauzul, minimalny katalog postanowień oraz kierunkowe brzmienie, które może być podstawą do przygotowania właściwej klauzuli dla konkretnej usługi. Nie jest to gotowy wzór umowy ani porada prawna. Zakres należy dopasować do klasy usługi, architektury, modelu dostawy i wyników analizy ryzyka.

01ATRYBUT 01

Ryzyko operacyjne ICT

Umowa powinna pozwalać zarządzać ryzykiem przez cały cykl życia usługi, a nie tylko w dniu podpisania kontraktu.

Klauzule powinny zapewnić
  • opis usługi, procesu biznesowego, zależności i odpowiedzialności stron;
  • klasyfikację usługi według wpływu na poufność, integralność, dostępność i ciągłość;
  • obowiązek przekazywania informacji o zmianach architektury, lokalizacji, podwykonawcach i modelu świadczenia;
  • identyfikację ryzyka koncentracji, zależności od jednego dostawcy i trudności migracji danych i zasobów;
  • plan działań z właścicielem, terminem, priorytetem i dowodem wykonania;
  • mierniki jakości i bezpieczeństwa oraz prawo do eskalacji, gdy ryzyko przekracza ustalony poziom.
Klauzula kierunkowa

Dostawca utrzymuje udokumentowany model zarządzania ryzykiem związanym z usługą, przekazuje podmiotowi kluczowemu informacje niezbędne do niezależnej oceny oraz nie wprowadza istotnej zmiany mogącej zwiększyć ryzyko bez uprzedniego poinformowania i uzgodnienia sposobu postępowania.

02ATRYBUT 02

Zarządzanie incydentami

Dostawca musi być częścią procesu reagowania podmiotu kluczowego, a nie odrębnym źródłem informacji po fakcie.

Klauzule powinny zapewnić
  • niezwłoczne zgłaszanie zdarzeń i podejrzeń, z terminem zależnym od krytyczności usługi;
  • minimalny zakres zgłoszenia: czas, zakres, wpływ, przyczyna, działania ograniczające i dane kontaktowe;
  • stałą współpracę przy analizie, containment, odtworzeniu, raportowaniu i działaniach korygujących;
  • zachowanie logów, obrazu zdarzeń i innych dowodów przez uzgodniony okres;
  • obowiązek przekazywania aktualizacji do czasu zamknięcia incydentu oraz raportu przyczyn źródłowych;
  • zakaz samodzielnego informowania osób trzecich w sposób mogący utrudnić skoordynowaną reakcję, z zachowaniem obowiązków ustawowych.
Klauzula kierunkowa

Dostawca niezwłocznie informuje podmiot kluczowy o incydencie lub podejrzeniu incydentu mogącym wpłynąć na usługę, zapewnia współpracę zespołów, dostęp do niezbędnych informacji i dowodów oraz realizuje uzgodnione działania ograniczające i naprawcze aż do formalnego zakończenia obsługi.

03ATRYBUT 03

Zarządzanie bezpieczeństwem informacji

Wymagania muszą obejmować nie tylko system, ale również ludzi, dostęp, dane, podwykonawców i sposób wykonywania zmian.

Klauzule powinny zapewnić
  • stosowanie uzgodnionych zasad SZBI i kontroli adekwatnych do ryzyka usługi;
  • zarządzanie tożsamością, MFA, uprawnieniami uprzywilejowanymi i dostępem administracyjnym;
  • szyfrowanie, ochronę danych, ograniczenie lokalizacji i kontrolę dalszego przetwarzania;
  • bezpieczne zarządzanie podatnościami, poprawkami, konfiguracją i zmianą;
  • logowanie, retencję, monitorowanie i udostępnianie dowodów bez naruszania tajemnic prawnie chronionych;
  • zasady dla personelu, poufność, szkolenia, weryfikację podwykonawców i prawo do audytu.
Klauzula kierunkowa

Dostawca stosuje środki techniczne i organizacyjne odpowiadające ryzyku usługi, zapewnia kontrolę dostępu i ochronę informacji, dokumentuje realizację wymagań oraz udostępnia podmiotowi kluczowemu informacje i dowody niezbędne do monitorowania bezpieczeństwa i zgodności.

04ATRYBUT 04

Utrzymanie ciągłości działania

Ciągłość musi być mierzalna, przetestowana i powiązana z rzeczywistym poziomem świadczenia usługi kluczowej.

Klauzule powinny zapewnić
  • uzgodnione parametry odtworzenia, w tym RTO, RPO, dostępność i poziom obsługi;
  • BCP/DRP, kopie zapasowe, redundancję, alternatywne zasoby i zależności od podwykonawców;
  • regularne testy odtworzeniowe i ćwiczenia, także dla scenariuszy utraty dostawcy;
  • odrębne scenariusze dla zależności IT i OT, jeżeli usługa wspiera środowisko operacyjne;
  • raportowanie wyników testów, niezgodności, działań korygujących i ryzyka rezydualnego;
  • exit plan, okres przejściowy, migrację danych i zasobów, zwrot lub usunięcie danych oraz współpracę przy zmianie dostawcy.
Klauzula kierunkowa

Dostawca utrzymuje i testuje rozwiązania zapewniające ciągłość oraz odtworzenie usługi zgodnie z uzgodnionymi parametrami, przekazuje wyniki testów i niezwłocznie usuwa stwierdzone niezgodności. Po zakończeniu umowy zapewnia uporządkowane przejście do innego dostawcy albo rozwiązania wewnętrznego.

Punkt 5 · porównanie reżimów

DORA vs. UKSC: zasadnicze różnice w czterech atrybutach

To nie są dwa zamienne zestawy skrótów. DORA jest unijnym, sektorowym reżimem odporności cyfrowej dla podmiotów finansowych, natomiast UKSC jest krajowym, przekrojowym reżimem cyberbezpieczeństwa wynikającym z ustawy o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa. W praktyce umowa z dostawcą powinna pokazywać, które obowiązki wynikają z prawa, które są wymaganiem organizacji, a które są kontrolą kontraktową pozwalającą ten obowiązek wykonać i udowodnić.

Porównanie DORA i UKSC w czterech atrybutach bezpieczeństwa
AtrybutDORAUKSCWniosek dla klauzuli
01
Ryzyko operacyjne ICT
Sektorowy i bardziej preskryptywny model zarządzania ryzykiem ICT. Obejmuje także zależności od zewnętrznych dostawców ICT, funkcje krytyczne lub ważne, ryzyko koncentracji, rejestr ustaleń, audyt oraz plan wyjścia.Przekrojowe zarządzanie ryzykiem cyberbezpieczeństwa systemów i usług objętych UKSC. Bezpieczeństwo łańcucha dostaw jest jednym z wymaganych kierunków działań, a środki powinny być adekwatne do ryzyka i wpływu na usługę.Wymagać informacji do oceny ryzyka, zgody na istotne zmiany, przejrzystości podwykonawców, kontroli koncentracji, mierników, prawa audytu i realnej ścieżki wyjścia.
02
Zarządzanie incydentami
Formalny reżim obsługi i raportowania poważnych incydentów związanych z ICT w sektorze finansowym, z klasyfikacją, współpracą z organem właściwym i wymaganiem dowodów reakcji.Obowiązek obsługi incydentów oraz realizacji ustawowych obowiązków zgłoszeniowych wobec właściwych CSIRT lub organu sektorowego. Dostawca ma dostarczyć dane, wsparcie i dowody potrzebne podmiotowi objętemu UKSC.Zdefiniować zdarzenie i podejrzenie zdarzenia, kanał oraz czas pierwszego zgłoszenia, zakres aktualizacji, zachowanie logów, wsparcie analizy przyczyn i zakaz utrudniania skoordynowanej reakcji.
03
Bezpieczeństwo informacji
Kontrole wynikają z ram zarządzania ryzykiem ICT podmiotu finansowego i są ściśle powiązane z odpornością cyfrową oraz nadzorem nad dostawcą ICT. Umowa ma wspierać dostęp, ochronę danych, logowanie, audyt i zarządzanie zmianą.Środki bezpieczeństwa obejmują m.in. analizę ryzyka, polityki bezpieczeństwa informacji, obsługę incydentów, ciągłość działania i łańcuch dostaw. Nacisk pada na zdolność podmiotu do ochrony usługi kluczowej lub innej usługi objętej ustawą.Ustalić minimalny poziom kontroli: IAM/MFA, uprzywilejowany dostęp, szyfrowanie, podatności i poprawki, konfigurację, monitoring, personel, podwykonawców oraz katalog dowodów bez ujawniania tajemnicy przedsiębiorstwa.
04
Ciągłość działania
Odporność cyfrowa łączy prewencję, reakcję, odtworzenie, testowanie i uporządkowane wyjście. Dla dostawców ICT o znaczeniu krytycznym istnieje dodatkowy unijny wymiar nadzorczy.Wymagane są rozwiązania ciągłości działania, kopie zapasowe, odtwarzanie po awarii i zarządzanie kryzysowe, tak aby utrzymać świadczenie usługi. Dostawca jest elementem łańcucha, ale odpowiedzialność regulacyjna pozostaje po stronie podmiotu objętego UKSC.Wpisać RTO/RPO, dostępność, scenariusze awarii i utraty dostawcy, testy z dowodami, zależności IT/OT, wsparcie przy migracji danych i zasobów oraz okres przejściowy.
Praktyczny wniosek. DORA nie zastępuje UKSC, a UKSC nie daje automatycznie pełnej zgodności z DORA. Jeżeli organizacja podlega obu reżimom albo korzysta z dostawcy obsługującego oba obszary, warto zbudować jeden katalog kontroli kontraktowych, zastosować wymaganie bardziej rygorystyczne tam, gdzie jest to uzasadnione analizą ryzyka, i przypisać do każdej kontroli właściciela oraz dowód wykonania.

Porównanie ma charakter syntetyczny i publiczny. Ostateczny zakres obowiązków zależy od statusu podmiotu, rodzaju usługi, jej krytyczności oraz aktualnego brzmienia przepisów i wymaga weryfikacji prawnej przed użyciem w umowie.

Postanowienia przekrojowe, których nie należy pomijać

  • Prawo audytu i kontroli: dostęp do informacji, dowodów, osób i miejsc w zakresie proporcjonalnym do ryzyka.
  • Podwykonawstwo: pełna widoczność łańcucha, uprzednie informowanie, sprzeciw i odpowiedzialność dostawcy za dalszych wykonawców.
  • Zarządzanie zmianą: klasyfikacja zmian, ocena wpływu, testy, zatwierdzenie i możliwość wstrzymania zmiany wysokiego ryzyka.
  • Egzekwowanie: terminy usunięcia niezgodności, eskalacja, plan naprawczy, konsekwencje naruszeń i przesłanki wypowiedzenia.
  • Wyjście z usługi: migracja danych i zasobów, wsparcie przy zmianie dostawcy, zwrot lub usunięcie danych, okres przejściowy i zakaz uzależniania dostępu do danych od sporu handlowego.
Wniosek. Dobrze skonstruowana umowa nie zastępuje analizy ryzyka ani nadzoru. Tworzy jednak warunki, w których podmiot kluczowy może wymagać bezpieczeństwa, otrzymać dowód, zareagować na incydent, zweryfikować ciągłość i bezpiecznie zakończyć współpracę.

Materiał syntetyczny, bez danych rzeczywistych i informacji poufnych. Ramy odniesienia: UKSC, NIS2, DORA, ISO 27001/27005/22301 oraz praktyka zarządzania dostawcami ICT/OT. Przed wykorzystaniem w umowie wymagane jest dostosowanie do konkretnej usługi i weryfikacja prawna.

08 / Współpraca ekspercka

Jeżeli potrzebujesz drugiej, niezależnej perspektywy, porozmawiajmy.

Przyjmuję ograniczoną liczbę indywidualnych zleceń B2B z obszaru cyberbezpieczeństwa, GRC, odporności cyfrowej i ryzyka ICT.

Konsultacje i opracowania realizowane są na podstawie indywidualnego zlecenia lub umowy B2B, a zasady rozliczenia ustalane są odpowiednio do zakresu prac.

Możliwe formy współpracy

  • konsultacja ekspercka od 60 do 90 minut
  • przegląd procedury, polityki lub rejestru ryzyka
  • ocena dostawcy ICT albo wybranego obszaru kontroli
  • warsztat dla zarządu, audytu lub zespołu bezpieczeństwa
Opisz swój temat

09 / Potencjalne możliwości

Różni odbiorcy. Inny rodzaj wartości.

Nie oferuję jednego, sztywnego pakietu. Zakres wsparcia zależy od problemu, poziomu decyzji i materiału, który ma powstać. Poniżej pokazuję, jak moje kompetencje mogą pracować dla poszczególnych ról.

Zarządy i komitety audytu

Decyzja, priorytet i ryzyko rezydualne

Przekładam złożone zagadnienia bezpieczeństwa na krótką perspektywę decyzyjną: co jest najważniejsze, jaki jest wpływ biznesowy i jakie warianty działania są realne.

  • mapa najważniejszych ryzyk
  • warianty decyzji z konsekwencjami
  • właściciel, termin i dowód wykonania

CISO, CIO i dyrektorzy IT

Strategia przełożona na działanie

Porządkuję model operacyjny, katalog kontroli, roadmapę i zależności między bezpieczeństwem, technologią, ciągłością działania oraz wymaganiami regulacyjnymi.

  • model i priorytety bezpieczeństwa
  • plan działań możliwy do wykonania
  • mierniki, właściciele i ścieżka eskalacji

Zespoły GRC i compliance

Kontrola, dowód i gotowość audytowa

Łączę rejestr ryzyka, wymagania, kontrole i dowody w jeden spójny obraz. Każda rekomendacja ma zakres, ocenę, działanie mitygujące i sposób zamknięcia.

  • ocena ryzyka i rating w skali od 1 do 4
  • mapowanie wymagań do kontroli
  • plan działań z dowodem wykonania

Organizacje energetyczne i finansowe

Wymagania sektorowe w realnym środowisku

Pomagam przełożyć UKSC, NIS2, DORA i wymagania KNF na rozwiązania adekwatne do usług, procesów, infrastruktury IT/OT i rzeczywistego poziomu ryzyka.

  • klasyfikacja usług i ich krytyczności
  • ryzyko ICT, dostawcy i ciągłość działania
  • przygotowanie do audytu, kontroli i incydentu

Dostawcy usług ICT

Dowody bezpieczeństwa i warunki współpracy

Wspieram ocenę dostawcy z perspektywy usługi, danych i zależności organizacyjnej, bez konkursu na najdłuższy kwestionariusz.

  • ocena ex ante i katalog dowodów
  • wymagania oraz klauzule kontraktowe
  • monitoring, exit plan i migracja zasobów

Właściciele usług IT/OT

Technologia powiązana z ciągłością usługi

Pomagam nazwać zależności między aktywem, usługą, procesem i skutkiem biznesowym, szczególnie tam, gdzie IT wspiera środowisko operacyjne.

  • klasyfikacja usług i aktywów
  • segmentacja, dostęp zdalny i monitoring
  • scenariusze awarii, odtworzenia i testów

Właściciele rozwiązań AI

Bezpieczne użycie AI bez utraty widoczności

Porządkuję zasady użycia AI, ochronę danych i odpowiedzialność człowieka, tak aby ograniczać Shadow AI, ale nie blokować uzasadnionych zastosowań.

  • klasyfikacja zastosowania i danych
  • zatwierdzone narzędzia, tenant i DLP
  • ocena dostawcy, rejestr i przegląd

Audyt wewnętrzny i właściciele procesów

Od obserwacji do zamkniętego działania

Porządkuję ustalenia tak, aby było wiadomo, czego dotyczą, jakie ryzyko ograniczają, kto prowadzi działanie, kiedy ma ono zostać wykonane i czym zostanie potwierdzone.

  • ustalenie → ryzyko → działanie
  • priorytet i termin realizacji
  • dowód zamknięcia bez mnożenia dokumentów
Możliwy rezultat

Nota dla zarządu, niezależny przegląd dla CISO, rejestr ryzyka i kontroli dla GRC, warsztat dla zespołu albo konkretne opracowanie dotyczące dostawcy, AI, architektury, incydentu lub odporności.

10 / Kontakt

Opisz problem. Wspólnie ustalimy, czy mogę pomóc.

Proszę nie przesyłać przez formularz informacji poufnych, danych osobowych osób trzecich ani materiałów objętych tajemnicą przedsiębiorstwa. Szczegóły przekazujemy dopiero po ustaleniu bezpiecznego sposobu komunikacji.

w.j.chojnacki@gmail.com

Jak wysłać wiadomość? Po kliknięciu „Otwórz Gmaila i wyślij” otworzy się Gmail z przygotowanym e-mailem do w.j.chojnacki@gmail.com. W Gmailu znajdziesz przycisk „Wyślij”. Jeżeli Gmail nie otworzy się automatycznie, możesz użyć tego adresu w swoim programie pocztowym. Strona nie przechowuje wiadomości.

Na początek